Sigorta Türleri

Birikm Rehberi - derlenmiş rehber

Kısa cevap: Herkes için tek bir doğru yok. Ama sıralama çoğu insanda benzer: önce sağlık, sonra gelir kaybını karşılayan hayat sigortası, ardından oturduğunuz evi koruyan konut sigortası. Zorunlu olanlar (trafik, DASK) zaten listenin en başındadır. "Hangi sigorta seçilmeli" sorusunun cevabı, kaybettiğinizde bütçenizi yıkacak risklerden başlar.

Sigorta Aslında Ne Yapar?

Sigorta bir yatırım aracı değildir. Küçük ve düzenli bir ödemeyle, büyük ve ani bir zararı transfer etme yöntemidir.

Küçük zararları kendiniz karşılarsınız.
Büyük zararları sigortaya devredersiniz.
Prim, bu devrin bedelidir.

Bu yüzden telefon sigortası çoğu zaman gereksizdir; telefonu yenisiyle değiştirebilirsiniz. Ama uzun süreli bir hastane süreci ya da yanan bir ev, birikiminizi bitirir. Acil durum fonu küçük dalgaları karşılar, sigorta ise fırtınayı.

Öncelik Sırası Nasıl Kurulur?

Şu üç soruyu her risk için sorun:

Olma ihtimali nedir?
Olursa maliyeti ne olur?
Bu maliyeti kendi paramla karşılayabilir miyim?

Cevap "karşılayamam" ise sigorta gerekli. "Zorlanırım ama ödeyebilirim" ise isteğe bağlı. "Kolayca öderim" ise gereksiz.

Temel Sigorta Türleri

1. Sağlık Sigortası

Çoğu kişi için ilk sırada. İki ana biçimi vardır:

Tamamlayıcı sağlık sigortası: Kamu sosyal güvencesiyle birlikte çalışır. Anlaşmalı özel hastanelerde fark ücretini karşılar. Primi daha düşüktür.
Özel sağlık sigortası: Daha geniş hastane ağı, daha yüksek teminat, daha yüksek prim.

Bakarken şunlara dikkat edin: yatarak tedavi teminatı var mı, ayakta tedavi limitleri neler, anlaşmalı kurum listesi size yakın mı, mevcut hastalıklarınız kapsam dışı mı bırakılmış. Poliçe yenilendiğinde ömür boyu yenileme garantisi verilip verilmediğini sorun.

2. Hayat Sigortası

Sizin için değil, size bağımlı olanlar için yapılır. Basit kural: gelirinize bağımlı kimse yoksa ve büyük borcunuz yoksa, hayat sigortasına gerek olmayabilir.

İhtiyaç varsa:

Süreli (risk) hayat sigortası: Belirli bir dönemi kapsar. Primi düşüktür. Çoğu aile için yeterlidir.
Birikimli hayat sigortası: Koruma ve birikimi birleştirir. Maliyeti yüksektir, getirisi genellikle sade yatırım araçlarının gerisinde kalır.

Genel yaklaşım: korumayı sigortadan, birikimi yatırımdan alın. İkisini karıştırmak çoğu zaman pahalıya gelir. Uzun vadeli birikim tarafını emeklilik planlaması başlığı altında ayrıca değerlendirmek daha sağlıklı.

Teminat tutarı için kaba bir hesap: yıllık net gelirinizin 5–10 katı, artı kapanmamış borçlarınız. Konut kredisi kullananlar için zaten bir hayat sigortası talep edilir.

3. Konut Sigortaları

İkiye ayrılır:

DASK (zorunlu deprem sigortası): Binanın yapısını, belirli bir azami tutara kadar kapsar. Ev eşyası ve kira kaybı dahil değildir.
Konut (ihtiyari) sigortası: Yangın, su baskını, hırsızlık, cam kırılması, elektronik cihaz hasarı gibi teminatları içerir. DASK'ın açık bıraktığı yerleri kapatır.

Kiracıysanız binayı değil, eşyanızı ve komşuya verebileceğiniz zararı sigortalatın. Ev sahibiyseniz binayı ve kira kaybını düşünün.

4. Araç Sigortaları

Trafik sigortası: Zorunludur. Karşı tarafa verdiğiniz zararı karşılar.
Kasko: İsteğe bağlıdır. Kendi aracınızın hasarını, çalınmasını kapsar.

Aracın değeri yıllık gelirinize göre yüksekse kasko mantıklı. Değeri çok düşmüş eski bir araçta kasko primi anlamsızlaşabilir.

5. Ferdi Kaza ve İşsizlik Teminatları

Ferdi kaza primi düşüktür, kalıcı sakatlık durumunda gelir kaybını dengeler. İşsizlik teminatı ise genellikle kredi poliçelerine ek olarak sunulur; şart ve istisnaları dikkatle okunmalıdır.

Karşılaştırma Tablosu

Sigorta	Kimin için öncelikli	Zorunlu mu
Sağlık / tamamlayıcı	Herkes	Hayır
Hayat	Bakmakla yükümlü olanlar, kredi borçluları	Hayır (kredide istenir)
DASK	Konut sahipleri	Evet
Konut / eşya	Ev sahibi ve kiracı	Hayır
Trafik	Araç sahipleri	Evet
Kasko	Değerli araç sahipleri	Hayır

Poliçe Seçerken Bakılacaklar

Muafiyet: Hasarın ne kadarını siz ödüyorsunuz? Muafiyet arttıkça prim düşer.
İstisnalar: Neyin kapsam dışı olduğu, kapsamın içindekilerden daha önemlidir.
Bekleme süresi: Özellikle sağlıkta bazı teminatlar hemen başlamaz.
Limitler: Yıllık üst sınır, olay başı sınır ve yüzdesel katılım payı.
Beyan doğruluğu: Eksik beyan, hasar anında ödemenin reddine yol açabilir.

İlgili kaynaklar